Chúng ta có nên tin vào hệ tư tưởng tình yêu lãng mạn?

Chúng ta khao khát được trải nghiệm về tình yêu lý tưởng được mô tả trong rất nhiều cuốn tiểu thuyết, bộ phim, những bài thơ và bài hát nổi tiếng, tất cả những thứ đó giúp hình thành nên cái mà chúng ta gọi là “hệ tư tưởng tình yêu lãng mạn” (Romantic Ideology.) Hệ tư tưởng tình yêu lãng mạn có thể được tìm thấy ở nhiều hình thức khác nhau, nhưng dường như nó có những yếu tố cơ bản nhất định. Những đặc điểm cơ bản của hệ tư tưởng tình yêu lãng mạn có liên quan đến sự sâu sắc, tính duy nhất và tính thuần khiết của tình yêu.

Sự sâu sắc của tình yêu

Sự sâu sắc của tình yêu trong hệ tư tưởng tình yêu lãng mạn có liên quan đến 3 khía cạnh chính: tầm quan trọng sâu sắc của nó, khả năng phổ biến của nó và khoảng thời gian kéo dài. Theo đó, tình yêu đem lại ý nghĩa cho cuộc sống của chúng ta (“Bạn là tất cả đối với tôi”), tình yêu có thể vượt qua mọi trở ngại (“Tình yêu đích thực sẽ tìm thấy một con đường”), và tình yêu hướng đến sự vĩnh cửu (chúng ta sẽ yêu nhau mãi mãi).

Tính duy nhất của người bạn yêu

Hai người yêu nhau hợp nhất thành một thực thể duy nhất (“Chúng ta là những người tình tri kỷ dành cho nhau”), người được yêu là không thể thay thể được (“Chỉ có một tình yêu đích thực mà thôi”) và độc nhất (“Hàng triệu người đi qua, nhưng tất cả bọn họ đều biến mất khỏi tầm mắt của tôi vì tôi chỉ nhìn thấy bạn”).

Tính thuần khiết của tình yêu

Tình yêu là tốt (“Tình yêu không thể gây ra tội ác”; “Tôi đang yêu một thiên thần”). Tình yêu và người được yêu đều có giá trị nội tại của riêng họ và thuần khiết về mặt đạo đức.

Bên dưới những đặc điểm trên của tình yêu lý tưởng là bản chất toàn vẹn của nó, tính không thỏa hiệp (theo ý nghĩa không linh hoạt), và vô điều kiện (không bị ảnh hưởng bởi những điều kiện thực tế). Tính toàn vẹn chỉ về sự kiện rằng mọi mặt của người được yêu và kinh nghiệm yêu đương là một phần của tình trạng tốt nhất. Khía cạnh không thỏa hiệp của tình yêu lý tưởng chỉ về thái độ của người yêu đối với người được yêu: thái độ này không thể chấp nhận từ “có thể”, hoặc “dần dần”. Tình yêu lý tưởng là vô điều kiện theo ý nghĩa thực tế cuộc sống không thể thay đổi nó; do đó nó không quan tâm đến thực tế và xem tình yêu là vượt ra ngoài những sự kiện cuộc sống tầm thường. Nó cũng vô điều kiện theo ý nghĩa chỉ về sự sẵn sàng cho người yêu tất cả mọi thứ.

Những thái độ đó được bộc lộ bởi rất nhiều người yêu, trong cuộc sống thực cũng như trong tiểu thuyết. Ví dụ, Lynn nói rằng “khi yêu tôi biết là mình sẽ làm bất kỳ điều gì cho người này là vô điều kiện.”

Hệ tư tưởng tình yêu lãng mạn cũng đóng một vai trò trung tâm trong cuộc sống của những người tin vào nó và đặc biệt trong việc quyết định hạnh phúc của họ: chắc chắn là khi chúng ta yêu thì những vấn đề khác trở nên không quan trọng. Tuy nhiên, tình yêu lãng mạn cũng là một nhân tố chính trong bất hạnh của con người, vì nó bao gồm nhiều thất vọng, hụt hẫng và những hy vọng không được thỏa mãn. Người ta từng khẳng định rằng văn hóa Phương Tây không có lịch sử của tình yêu lãng mạn hạnh phúc trong hôn nhân. Tình yêu có thể rực rỡ, tốt đẹp, nhưng tình yêu cũng gây ra rất nhiều tổn thương, có thể nguy hiểm và khiến chúng ta có những hành động ngu ngốc. Tự tử vì tình đơn phương không còn là chuyện lạ, mà nó thậm chí được xem là một trường hợp của tình yêu đích thực. Những người đàn ông hạ sát vợ của họ cũng lưu giữ hệ tư tưởng tình yêu lãng mạn.

Mặc cho những miêu tả phổ biến đó về tình yêu, hầu hết mọi người ý thức được sự khó khăn to lớn trong việc thỏa mãn kiểu tình yêu này. Sự khuyến khích tìm kiếm tình yêu lý tưởng và niềm tin đúng mức cho rằng đây gần như là một nhiệm vụ bất khả thi đã bện vào nhau trong suy nghĩ có tính nghịch lý của chúng ta về tình yêu. Như Lynn đã nói “Tôi là một nạn nhân của hệ tư tưởng tình yêu lãng mạn – Tôi cảm thấy xấu hổ khi biết mình rất giống những mô tả đó: tôi từng bị quyến rũ bởi những bài hát, bộ phim và những thông điệp phổ biến, mạnh mẽ về tình yêu trông như thế nào, thì tôi tin rằng mình bây giờ sống thực tế hơn những quan điểm đó.

Trong hệ tư tưởng tình yêu lãng mạn thì tình yêu là cuộc sống của chúng ta và số phận của tình yêu của chúng ta là số phận của cuộc sống chúng ta. Sự đồng nhất này làm cho những người yêu nhau không quan tâm đến cuộc sống; chừng nào họ còn yêu nhau thì không có bất kỳ điều gì đáng để cân nhắc. Những người yêu nhau cảm thấy tình yêu của họ giúp họ trải nghiệm cuộc sống trở lại, và lần này từ một quan điểm mới đầy hứa hẹn. Do đó ta không ngạc nhiên khi những người yêu nhau thường nói với người yêu của họ những điều như “Bạn đã trao cho tôi một cuộc sống mới. Đây là sự đầu thai”, “Bạn đã thay đổi mọi thứ về tôi”, “Bạn đã làm tôi trở thành người hạnh phúc nhất vũ trụ” và “Tôi không thể sống thiếu bạn”. Trong hệ tư tưởng tình yêu lãng mạn, tình yêu được xem trọng, trong khi cuộc sống, nó quan tâm đến những khía cạnh khác ngoài tình yêu thì bị xem nhẹ. Khi tình yêu biến mất thì không có lý do gì để sống nữa hoặc thậm chí để người kia tiếp tục sống (như trong trường hợp của những người đàn ông giết vợ “vì yêu”).

Dù hầu hết mọi người đều ý thức được những khó khăn của tình yêu lãng mạn thì nhiều người vẫn tin rằng hệ tư tưởng tình yêu lãng mạn bộc lộ tình yêu nên là gì và ao ước chuyện tình yêu của họ giống như thế.

Chúng ta không có gì để nghi ngờ rằng tình yêu là trung tâm của cuộc sống chúng ta, nhưng chúng ta có nên xem trọng nó quá mức? Các thống kê về những vụ ly dị và chia tay đã nhấn mạnh về nan đề của Tình yêu lãng mạn thời nay: Chúng ta sẽ sống tốt hơn khi không làm theo hệ tư tưởng tình yêu lãng mạn? Nhưng chúng ta vẫn bám lấy nó. Không phải chúng ta sẽ cảm thấy mãn nguyện hơn và hạnh phúc hơn nếu không quá xem trọng tình yêu?

Nguồn

Should We Believe in Romantic Ideology?

To live without your love is just impossible (Elvis Presley).

Published on June 7, 2008 by Aaron Ben-Zeév, Ph.D. in In the Name of Love

PsychologyToday