Chúng ta có dám yêu bản thân?

Sự thật lại đi ngược với điều nhiều người vẫn nghĩ. Khi bản thân ta được chăm sóc tử tế, khi cảm xúc của chính mình được lắng nghe và có chỗ để bày tỏ, ta mới có đủ nội lực để thật sự quan tâm đến người khác. Lúc ta ổn, lúc phần thiện lành bên trong được lấp đầy, ta tự nhiên nảy sinh mong muốn được có ích — đó vốn là bản chất biết yêu thương của con người. Nói cách khác, tử tế với mình không khiến ta ích kỷ hơn, mà làm lòng trắc ẩn dành cho người khác lớn thêm.

Hãy nghĩ đến một người mẹ kiệt sức: cả tuần chị gồng gánh, không cho phép mình nghỉ ngơi hay than một câu. Đến cuối ngày, chỉ một tiếng con khóc cũng đủ khiến chị cáu gắt — không phải vì chị không thương con, mà vì trong chị đã chẳng còn gì để cho đi. Ta chỉ có thể rót cho người khác từ chiếc cốc của mình khi cốc ấy còn nước.

Điều tương tự cũng đúng với sự thấu cảm. Khi ta biết chạm vào nỗi khổ của chính mình một cách dịu dàng, ta mới thấu cảm chân thành với nỗi đau của người khác. Còn khi ta chối bỏ cảm xúc của mình, tự gạch tên mình ra khỏi danh sách những người đáng được quan tâm, ta không thể yêu thương ai một cách trọn vẹn — bởi một phần lớn trái tim đã bị khóa lại và chẳng ai với tới được, kể cả ta.

Yêu bản thân có khiến ta lười biếng?

Lời chỉ trích thứ hai dành cho việc yêu thương bản thân là: nó sẽ biến ta thành kẻ lười. Nhiều người tin rằng hễ tử tế với mình một chút là sẽ kết thúc bằng cảnh nằm dài trên ghế, ăn bim bim cả ngày. Trong niềm tin đó, yêu bản thân bị hiểu thành chiều chuộng tức thì — cho mình bất cứ thứ gì mình muốn, bất kể tốt hay hại. Từ đó, ta kết luận rằng cách duy nhất để bắt bản thân làm việc cho ra hồn là dùng vũ lực: trở thành kẻ độc tài với chính mình, gạch chữ “tử tế” khỏi từ điển. Bản chất con người, theo cách nhìn này, bị mặc định là lười nhác và tầm thường; buông lỏng một chút là chẳng có việc gì xong (và ta sẽ mập lên trông thấy).

Nhưng mối liên hệ giữa yêu bản thân và lười biếng cũng sai nốt. Khi ta có một mối quan hệ thân thiết với chính mình, khi ta biết lắng nghe trải nghiệm của bản thân bằng sự tử tế, ta lại càng dễ dấn thân và dám mạo hiểm trước những điều chưa biết. Nếu ta tin rằng lúc mình vấp ngã sẽ có một người bạn đứng đó đỡ lấy, ta sẽ sẵn lòng rời khỏi ghế sofa mà bắt tay vào việc.

Ngược lại, nếu mối quan hệ của ta với bản thân đầy công kích và chỉ trích, ta sẽ né tránh rủi ro — vì ta thừa biết mình sẽ bị chính mình đối xử tàn nhẫn thế nào nếu lỡ không đạt kỳ vọng. Hãy nhớ lại cảm giác đứng trước một việc mới mà trong đầu đã vang lên câu “làm không xong thì đúng là đồ vô dụng”. Chính nỗi sợ sự khắc nghiệt của bản thân, chứ không phải sự lười, mới là thứ làm tê liệt khả năng hành động của ta.

Yêu thương người khác khởi đầu từ việc yêu chính mình. Và ở tầng sâu nhất, yêu bản thân là hành động quan tâm đến trải nghiệm của mình, lắng nghe nó bằng sự tử tế và tò mò. Mình có ổn không? Hôm nay mình thế nào? Những câu hỏi giản dị ấy nuôi dưỡng tinh thần, khiến ta thấy mình thực sự được để tâm. Và khi ta cảm thấy được quan tâm — được yêu thương — phần tốt đẹp nhất trong ta hiện ra, còn khả năng quan tâm đến người khác, đến cả thế giới quanh mình, cứ thế lớn lên.

Nguồn

Can We Dare to Love Ourselves?

Learning to self-care at the deepest level

Published on July 16, 2013 by Nancy Colier, LCSW, Rev. in Inviting a Monkey to Tea

PsychologyToday