Làm thế nào để lựa chọn một bạn tình

Hoặc, tầm quan trọng tương đối của mỗi phẩm chất chúng ta muốn là khác nhau. Có thể nhan sắc của một phụ nữ là quá tuyệt vời đến nỗi chúng ta thấy bản thân hoàn toàn phớt lờ sự thật là cô ấy chưa tốt nghiệp cấp ba, dù chúng ta nghĩ là mình muốn một phụ nữ có học thức. Hoặc sự giàu có của một người đàn ông quá lớn đến nỗi chúng ta phớt lờ sự thật là anh ta uống rượu quá nhiều.

Tất nhiên, vấn đề là tâm trí vô thức của chúng ta thường kém trong việc lựa chọn một bạn tình so với tâm trí ý thức của chúng ta.

Nhưng tôi cho rằng có một yếu tố mà hầu như không có ai trong chúng ta tính đến trong những sự tính toán đó, mà yếu tố đó sẽ làm cho tất cả những nhân tố khác trở nên không quan trọng: Người bạn tình chúng ta chọn biến chúng ta thành kiểu người nào?

Lý thuyết tiên đoán tự hoàn mãn (self-fulfilling prophecy theory) của tương tác xã hội cho rằng cách chúng ta kỳ vọng người khác hành xử làm thay đổi hành vi của chúng ta theo một cách làm cho chúng đáp ứng những kỳ vọng của chúng ta. Điều này được chứng minh trong một nghiên cứu của Mark Snyder và cộng sự khi họ phân ngẫu nhiên 51 sinh viên nam nhìn một trong 8 tấm ảnh của các sinh viên nữ (4 trong số 8 tấm ảnh từng được đánh giá là quyến rũ và 4 tấm còn lại bị những người đàn ông trước đánh giá là không quyến rũ) và hỏi họ về ấn tượng ban đầu của họ. Khi họ được làm cho tin rằng những phát hiện từ nghiên cứu cho thấy đàn ông kỳ vọng phụ nữ quyến rũ sẽ có thái độ niềm nở hơn phụ nữ không quyến rũ, họ yêu cầu những người đàn ông đó tham gia vào cuộc nói chuyện qua điện thoại (để họ không thể nhìn thấy người họ đang nói chuyện) với những phụ nữ có ảnh họ đã thấy. Tuy nhiên, những người đàn ông đó không biết rằng, không có người phụ nữ nào mà họ đã nói chuyện là những phụ nữ trong các tấm ảnh. Khi những người quan sát bị bịt mắt đánh giá về những đoạn thu âm các cuộc nói chuyện, họ phát hiện thấy những người đàn ông nói chuyện với phụ nữ mà họ nghĩ là quyến rũ (người mà họ kỳ vọng là niềm nở) thì đã nhiệt tình hơn trong buổi nói chuyện so với những anh chàng nói với những phụ nữ mà họ nghĩ là không quyến rũ (người họ kỳ vọng là không niềm nở), đã xác minh những kỳ vọng mà đàn ông có về phụ nữ ảnh hưởng đến hành vi của họ. Thú vị hơn là, những phụ nữ mà đàn ông nghĩ là quyến rũ cũng được những người quan sát bịt mắt đánh giá là niềm nở hơn trong buổi nói chuyện hơn những phụ nữ mà đàn ông nghĩ là không quyến rũ. Do đó, những kỳ vọng mà đàn ông có đối với phụ nữ đã điều khiển cách đàn ông hành xử đối với phụ nữ, đến lượt nó điều khiển cách phụ nữ hành xử đối với đàn ông.

Nghiên cứu khác cho rằng khi chúng ta làm cho hành vi của mình phù hợp với những kỳ vọng của người khác, thì chúng ta có xu hướng tiếp thu những kỳ vọng đó, điều đó làm chúng ta có nhiều khả năng lặp lại hành vi đó trong tương lai. Không chỉ thế, chúng ta còn có xu hướng quy cho hành vi xảy ra sau đó của chúng ta không phải do những kỳ vọng trước đây của người khác có về chúng ta, mà là do tính tình của riêng chúng ta, đặc biệt nếu nhiều người xác minh nhận thức về bản thân của chúng ta trong nhiều bối cảnh. Vì vậy, nếu bố mẹ của chúng ta, thầy giáo của chúng ta và bạn bè của chúng ta đều đối xử với chúng ta như thể chúng ta bất tài, thì bất tài là cái mà chúng ta sẽ tin bản thân mình là và do đó là cái mà chúng ta có thể sẽ trở thành.

Tất cả những điều đó được áp dụng như thế nào trong việc chọn bạn đời? Brad Pitt từng nói về cuộc ly dị với Jennifer Aniston: “Tôi không thích bản thân mình khi tôi ở với cô ấy.” Chúng ta dành hầu hết thời gian của mình ở cạnh người khác. Nếu những người khác lôi ra từ chúng ta kiểu người mà chúng ta không thích thì chúng ta kết thúc là sẽ dành hầu hết thời gian của mình để trở thành kiểu người mà chúng ta không muốn trở thành. Và không ai có một khả năng tác động to lớn đến bản thân chúng ta hơn bạn tình của chúng ta.

Vấn đề là, kiểu người mà bạn đời của chúng ta lôi ra từ chúng ta cũng thay đổi theo thời gian. Ban đầu, họ có thể lôi ra một ai đó mà chúng ta rất thích: cái tôi hạnh phúc, đam mê của chúng ta. Tuy nhiên, sau này khi mối quan hệ của chúng ta tiến triển thì họ có thể bắt đầu lôi ra từ chúng ta những phần của bản thân chúng ta mà chúng ta hoàn toàn không thích: những cái tôi chán nản, giận dữ hoặc đòi hỏi khắt khe. Tất nhiên là chúng ta chịu trách nhiệm cho con người mà chúng ta là. Nhưng cách chúng ta ảnh hưởng đến mình là ai không đơn giản chỉ bằng cách yêu cầu bản thân trở nên khác đi. Chúng ta phải thông minh. Chúng ta phải lôi kéo những ảnh hưởng tích cực thực sự có lợi cho những sự thay đổi mà chúng ta muốn. Người mà chúng ta lựa chọn để dành cuộc đời của chúng ta ở với họ có thể là một trong những yếu tố ảnh hưởng mạnh mẽ nhất trong tất cả. Dù chúng ta không thể dự đoán được họ sẽ kéo ra kiểu người nào từ chúng ta trong tương lai, nhưng chúng ta ít nhất có thể tự hỏi bản thân hiện tại họ đang kéo ra kiểu người nào từ chúng ta. Và nếu chúng ta không thích kiểu người đó, thì bất kể chúng ta yêu thích người chúng ta muốn chọn làm bạn đời như thế nào, thì có lẽ chúng ta nên suy nghĩ kĩ về lựa chọn đó.

Nguồn

How to Choose a Mate

The one quality that stands above all others in the search for a mate

Published on August 4, 2013 by Alex Lickerman, M.D. in Happiness in this World

PsychologyToday