Người bình thường dự tính đi trị liệu tâm lý không thực sự suy nghĩ nhiều về nỗi sợ. Giống như ai đó đến gặp bác sĩ với 1 cánh tay gãy, mối bận tâm đầu tiên sẽ là chữa lành vấn đề hiện tại để cuộc sống của họ có thể trở lại bình thường.

Trong thực tế, nếu 1 đứa trẻ bị ngã từ 1 cái cây và gãy tay, việc điều trị sẽ nhiều khả năng nghĩ về việc chữa lành xương bị gãy, chứ không hỏi những câu hỏi kiểu như “Đứa trẻ làm gì trên cây? Cha mẹ của bé ở đâu?” Và ngay cả nếu những câu hỏi đó được hỏi thì bố mẹ của trẻ, nếu họ có bất kỳ điều gì để che giấu, sẽ lừa dối bác sĩ với những lời nói dối về sự hoà hợp trong gia đình.

Hiện nay, một số người hành nghề tâm lý, đặc biệt do ảnh hưởng của sự chăm sóc, sẽ không làm gì cả ngoài việc chữa lành ‘xương bị gãy’. Nhưng nếu bạn sẵn sàng muốn biết về nguyên nhân của vấn đề, và nếu nhà trị liệu của bạn biết về công việc của ông ấy, thì khi đó không thể tránh khỏi là bạn sẽ bước vào trị liệu tâm lý với những bí mật sâu xa và những nỗi khiếp sợ tối tăm, xấu xí của tâm hồn bạn. Trong thực tế, 1 thân chủ từng nói với tôi rằng sự thật không chỉ xấu xí mà nó còn “tồi tệ hơn cả việc bị làm bẽ mặt”.

Nhiều thân chủ sẽ hoặc là che giấu những suy nghĩ thật với nhà trị liệu, hoặc họ sẽ chạy trốn khỏi trị liệu trong sợ hãi và kết thúc quá sớm. Nhưng thách thức thật sự của vấn đề này là khám phá trong tâm lý trị liệu là lý do của sự sợ hãi.

Đây có thể là 1 quá trình khó khăn. Nỗi sợ khiến những người nghiện rượu tiếp tục uống, người nghiện tiếp tục nghiện và ngăn những người bình thường quan tâm đến tâm lý học. Khi sợ hãi sự thật đen tối của tâm hồn con người thì người đó không bao giờ cảm nhận được niềm vui đích thực của ánh sáng thật sự. Vì, sau tất cả, ánh sáng của trị liệu tâm lý tốt chiếu sáng bóng tối mà tất cả chúng ta đều sợ. Khi sợ bóng tối, bạn kết thúc với việc sợ cả tình yêu.

Tại sao như vậy? Trong những năm đầu đời, cho dù bạn bị bạo hành và sang chấn hoặc có thời thơ ấu bình thường, chúng ta học cách bảo vệ bản thân khỏi nỗi đau của cuộc sống. Không có gì sai với những phòng vệ. Trong thực tế, chúng thường giúp chúng ta tồn tại. Nhưng nếu bạn bám lấy những phòng vệ trẻ con và mang theo chúng đến tuổi trưởng thành – hầu hết mọi người đều làm như vậy trong vô thức – bạn có thể kết thúc với 1 lối sống gây ra nhiều vấn đề hơn. Và ý nghĩ thay đổi cuộc sống của bạn thật kinh khủng, vì đó là tất cả những gì bạn biết.

Tôn trọng nỗi sợ của bạn, thay vì rao giảng, tôi sẽ chỉ kể 1 câu chuyện.

Anh ấy bắt đầu buổi trị liệu bằng cách kể về nỗi sợ nói chuyện qua điện thoại của anh.

Anh nói “Tôi không biết tôi đang sợ điều gì.”

“Điều gì xuất hiện trong tâm trí anh?” tôi hỏi.

“Điều chưa biết (unknown), tôi nghĩ vậy. Tôi sợ những điều chưa biết.” Đó là 1 câu trả lời tốt. Nhưng khi tôi thử làm cho anh ấy khám phá thêm về ý kiến này, anh ấy đã lẩn tránh. Đó là sự kháng cự (resistance).

Tôi chấp nhận điều đó. “OK, hãy nói về 1 điều gì khác.” Anh ấy đã nói về 1 cảm xúc của sự buồn rầu, 1 cảm xúc của sự vô ích và bất kể anh ấy đến gặp tôi bao nhiêu lần, anh ấy không có bất kỳ sự tiến bộ nào. Sau đó anh ấy kể về mong muốn ném và đập phá đồ vật. Điều đó làm anh nhớ lại anh ấy đã thực sự ném đồ đạc như thế nào khi anh đang chăm sóc người bố loạn trí trong nhiều năm trước khi ông ấy mất. Anh đã nói về – và bây giờ bắt đầu cảm thấy – tội lỗi vì nổi giận khi bố anh sẽ không hợp tác với anh. Và khi đó nó đánh anh. Những giọt nước mắt. Chửi thề. La hét và đập vào ghế. Khuôn mặt của anh đỏ bừng, với những giọt nước mắt tuôn rơi.

Tôi không quan tâm nếu có bất kỳ ai nghe được tiếng la hét, và tôi biết rằng anh ấy không nguy hiểm. Trong văn phòng của tôi, tôi làm trị liệu tâm lý thực sự. Ngồi bình tĩnh và thừa nhận trải nghiệm của anh ấy. Anh ấy biết rằng tôi sẽ không vặn tay anh ấy bất kể những gì anh ấy đã làm. Anh ấy có tất cả sự trung thực với dịch vụ trị liệu này. Bên cạnh đó, nếu nhà trị liệu trở nên sợ hãi thì thân chủ sẽ biết và chấm dứt tất cả.

Cuối cùng anh ấy đã bình tâm. “Tôi đoán là tôi thực sự đã tức giận trước người anh và người chị của tôi vì đã bỏ mặc tôi một mình chăm sóc bố như vậy” là những từ đầu tiên anh thốt ra. Sau đó chúng tôi nói về những gì đã xảy ra. Cơn giận đằng sau cảm xúc đau khổ và tuyệt vọng; anh ấy đã trải qua nhiều ngày hoài nghi trước khi anh ấy có thể làm những gì anh đã làm: nói trung thực về những gì anh ấy đang cảm nhận. Vào thời điểm đó, anh không nghĩ rằng cuộc đời anh có thể thay đổi. Anh ấy ‘biết’ trong vô thức về cơn giận của anh, nhưng anh sợ điều gì sẽ xảy ra nếu anh bộc lộ nó ra ngoài. Do đó, sự đau khổ là cơn giận được chuyển vào bên trong.

Nhưng còn hơn thế nữa. Cảm xúc bị kiềm chế nói chuyện qua điện thoại, cảm xúc lúc bắt đầu buổi trị liệu, bây giờ đã rõ ràng. ‘Điều chưa biết’ mà anh ấy đã sợ không có gì hơn ngoài những hành vi chưa biết của anh nếu anh bằng cách này hay cách khác trở nên tức giận trước người nào đó. Điều gì xảy ra nếu anh ấy nổi giận? Chưa bao giờ được dạy cách bộc lộ cơn giận theo 1 cách lành mạnh, anh ấy sợ điều gì sẽ xảy ra nếu anh nổi giận.

Bây giờ anh ấy đã biết.
Anh ấy cần nghe tôi nói, “Anh đang đau khổ. Anh phải làm như vậy. Anh có thể tin tưởng tôi. Tôi vẫn ngồi đây vì anh. Tôi sẽ không rời bỏ.”

Cảm ơn vì anh ấy đã giải quyết tất cả điều này trong trị liệu tâm lý. Lần tới anh ấy sẽ phản ứng với ít sự xúc động và nhiều sự lành mạnh hơn.

Và đó là vấn đề: phát triển từ đó. Để thay đổi từ sự tức giận trước mọi thứ đến khả năng tha thứ cho mọi người. Tôi thực sự tiếc cho tất cả những ai đang bị sự cay đắng của họ đầu độc. Tôi hy vọng họ một ngày nào đó sẽ phát triển qua giai đoạn đó trước khi quá muộn. Khi đó, nếu họ làm, họ sẽ hiểu rằng họ có thể cảm thấy lúng túng với ý tưởng đang được thử nghiệm, nhưng họ không có gì để sợ. Cuối cùng họ sẽ hiểu được niềm vui và tình yêu đích thực.

Những giấc mơ

Khi nói về những giấc mơ ở đây, tôi không ám chỉ về những giấc mơ xảy đến trong giấc ngủ của bạn. Tôi đang nói về những tham vọng sâu sắc về tương lai của bạn. Ví dụ, một số đứa trẻ có những giấc mơ đơn giản về 1 món quà sinh nhật, 1 sự kiện xã hội ở trường hoặc 1 kỳ nghỉ với gia đình. 1 số trẻ có những giấc mơ sâu sắc về nghề nghiệp, về hôn nhân và gia đình, hoặc phục vụ nhân loại.

Nhưng có 1 số trẻ không hề có giấc mơ nào.
Đúng hơn là, dường như 1 số người không có giấc mơ nào, khi họ bóp chết những giấc mơ của họ ngay sau khi 1 giấc mơ xuất hiện.

Tại sao? Những trẻ có bố mẹ loạn chức năng học được kinh nghiệm rằng nếu chúng thổ lộ bất kỳ nhu cầu nào của chúng, chúng sẽ bị trừng phạt hoặc bị từ chối bởi cha mẹ. Sau tất cả, một số người không đủ năng lực làm cha mẹ vì họ thiếu trách nhiệm để trở thành những người chăm sóc về thể chất và tình cảm cho trẻ em, nhiều khả năng là vì những người được gọi là “cha mẹ” tùng bị bạo hành bởi chính “cha mẹ” của họ.

Trẻ sẽ học được nỗi sợ bị từ chối và bị chỉ trích và sẽ kết thúc bằng sự chối bỏ những nhu cầu của chúng – giữ chúng lại, sẽ ngăn không cho chúng bị từ chối.

Đó là những người nói “Tôi không biết” khi được hỏi họ muốn gì. Đó là những người nói “Tôi không biết” khi được hỏi họ đang cảm nhận  điều gì. Đó cũng là những người sẽ nói “Thật không công bằng. Chúa ghét tôi! Bất cứ khi nào tôi cố gắng làm bất kỳ điều gì, nó không bao giờ có kết quả!” Nhưng Chúa không ghét họ; họ đang ghét bản thân họ – họ đang trừng phạt bản thân, họ tự làm hại bản thân trong nỗi sợ có những giấc mơ.

Trả giá

Mọi thứ trong tâm lý học đều có 1 cái giá. Nếu bạn mở miệng nói lên sự thật, bạn trả 1 cái giá. Nếu bạn ngậm miệng vì sợ hãi, bạn trả 1 cái giá. Do đó, tâm lý học dạy chúng ta rằng chúng ta không thể “không tham gia” vào cuộc đời.

Nếu bạn muốn có những thay đổi về mặt tâm lý trong cuộc đời bạn, bạn phải trả 1 cái giá. Bất kể những gì người khác làm với bạn, bạn – và một mình bạn – phải chịu trách nhiệm cá nhân cho sự chữa lành của bạn. Nó sẽ tốn tiền bạc, và thời gian, và sự đau khổ. Nhưng phần thưởng của sự tự do thoát khỏi những ảo tưởng văn hoá là vô giá.

Nguồn: GuideToPsychology.com