Một trải nghiệm đáng nhớ mãi mà không phải một người trẻ 24 tuổi nào cũng có đâu.

Tôi vừa trở về từ khóa thiền 10 ngày tại khóa thiền Vipassana (Vih-paw-suh-nuh). Bạn có tin tôi đã thay đổi sau khi tham dự khóa thiền đó không? Có lẽ bạn không nghĩ thế, bạn không biết khóa thiền đó là gì, như thế nào mà thay đổi được cuộc sống của một con người? Vậy hãy để tôi tiết lộ một chút về sự đặc biệt của nó.

Cách đó nửa năm, khi tôi đang chúi đầu vào tìm việc làm ở Sài Gòn, quả là có căng thẳng và lo lắng trong đó, một người chị của tôi có bạn từng tham gia khóa thiền Vipassana nên khuyên tôi nên tham gia.

Tôi lên Google tìm hiểu về khóa thiền này, thật bất ngờ khi biết khóa thiền đã có mặt ở trên toàn thế giới. Ở Việt Nam, nó đã có mặt ở hai thành phố lớn: Hà Nội và Sài Gòn. Việc bạn đăng ký và tham gia luôn chưa hẳn đã thành công, bởi số lượng người tham gia rất nhiều mà mỗi khóa chỉ tiếp nhận khoảng 100 người. Tôi đã đăng ký vào tháng 9 cho khóa thiền sẽ diễn ra vào tháng 12.

Khi mail xác nhận đăng ký đã phản hồi, ngay lập tức tôi nhận được một bản nội quy của Ban tổ chức với những quy định mới nghe sẽ khiến nhiều người nản chí.

Quy định:

Không nói chuyện, thậm chí là giao tiếp bằng ánh mắt với những thiền sinh khác (Sự im lặng thánh thiện)

Nam giới và nữ giới được chia ra hai khu vực tách biệt nhau

Tuân thủ 5 giới:

– Không giết hại sinh vật
– Không trộm cắp
– Không quan hệ tình dục
– Không nói dối
– Không dùng chất say, gây nghiện.

Không ăn sau 12h trưa
Không tiêu khiển theo khoái cảm và trang điểm
Không nằm trên giường cao và sang trọng
Không ăn mặn
Không thực hiện các bài tập thể dục, yoga, niệm chú, dùng tràng hạt (có thể đi dạo quanh thiền viên)
Không đọc sách, nghe nhạc, viết, đọc… để hạn chế bị phân tâm.

Đối với tôi, thực hiện những điều trên không có gì là quá khó, chỉ cần luôn dặn dò tâm mình rằng đây như một khóa tu tâm cho lòng mình vững vàng hơn. Ban đầu tôi có cảm giác nhớ nhà vì hằng ngày tôi thường nói chuyện với mẹ và đọc sách, viết. Bây giờ không được làm những gì mình muốn, tâm tôi dĩ nhiên là không vui.

Bên cạnh đó, thời khóa biểu rất chặt chẽ trong suốt 10 ngày:

4:00 am – Thức dậy ngay khi nghe thấy tiếng chuông chùa

4:30-6:30 am – Tất cả thiền chung tại thiền đường (Ở khóa của tôi, bảng chỉ dẫn không biết ai tinh quái đã xóa mất dấu huyền và nó thành ra như thế này: “Lối lên thiên đường”)

6:30-8:00 am – Ăn sáng, đi dạo, thưởng cảnh từ trên gác cao

8:00-9:00 am – Tất cả thiền chung tại thiền đường

9:00-11:00 am – Tất cả thiền chung tại thiền đường hoặc tự thiền ở phòng riêng theo sự hướng dẫn của thiền sư

11:00-12:00 pm – Ăn trưa và tự rửa chén của mình theo một trật tự từng chiếc thau nước ở sân

12:00-1:00 pm – Nghỉ trưa, nếu ai có câu hỏi hay thắc mắc thì đến đăng ký xin trò chuyện cùng thiền sư

1:00-2:30 pm – Tất cả thiền chung tại thiền đường hoặc tự thiền ở phòng riêng theo sự hướng dẫn của thiền sư

2:30-3:30 pm – Tất cả thiền chung tại thiền đường

3:30-5:00 pm – Tất cả thiền chung tại thiền đường hoặc tự thiền ở phòng riêng theo sự hướng dẫn của thiền sư

5:00-6:00 pm – Ăn trái cây và uống trà gừng/ sữa đậu nành

6:00-7:00 pm – Tất cả thiền chung tại thiền đường

7:00-8:15 pm – Nghe pháp thoại tại thiền đường

8:15-9:00 pm – Tất cả thiền chung tại thiền đường

9:00-9:30 pm – Vấn đáp tại thiền đường

10:00 pm – Về phòng ngủ, tắt đèn.

Phương pháp thiền:

Trước ngày lên đường, tôi đã tìm hiểu khóa Vipassana trên mạng nhưng vẫn không hiểu: chỉ thở thôi ai mà chẳng làm được chứ? Và đến khi kết thúc khóa học rồi, tôi mới ngộ ra bí mật đằng sau phương pháp thiền này.

Vipassana là một phương pháp do Đức Phật (Buddha) tìm ra nhưng nó hoàn toàn có thể áp dụng cho mọi người thực tập, bất cứ lúc nào, ở đâu, không bị chi phối bởi dân tộc, địa phương hay tôn giáo.

Vippassana có nghĩa là thấy sự việc đúng như thật. Đây là tiến trình tự thanh lọc tâm bằng cách tự quan sát. Chúng tôi được bắt đầu học bằng cách quan sát hơi thở để định tâm. Với ý thức sắc bén, tiến tới việc quan sát bản chất thay đổi của thân và tâm, trải nghiệm được chân lý về vô thường, khổ, vô ngã. Hiểu rõ chân lý này bằng chứng nghiệm trực tiếp là một tiến trình thanh lọc tâm.

Hành trình 10 ngày

Ngày 1

Tôi được xếp ngẫu nhiên ở chiếc giường cuối cùng của phòng, sát ngay cửa sổ lồng lộng gió quê. Hơi cô đơn một chút nhưng tôi sẽ có cơ hội gần gũi với Mẹ thiên nhiên hơn.

Dậy lúc 4:00 sáng thật là điều không tưởng với tôi (chỉ có thức đến 4:00 sáng mới ngủ thôi). Và đó cũng là tình trạng chung cho mọi người trong phòng. Vậy là đã chậm trễ mất 15 phút.

Tôi rút kinh nghiệm ngày mai sẽ thức dậy thật nhanh, vệ sinh cá nhân thật nhanh để cho mọi người không phải chờ nhau làm hụt thời gian thiền buổi sáng.

Bạn biết đấy? Những gì chúng ta nghĩ thường không giống như hiện thực đang xảy ra hay nói như các cụ dạy là: “Đời không như là mơ đâu con!”. Hai tiếng ngồi liền tù tì và chiến đấu với cơn buồn ngủ thật kinh khủng. Trong 5 phút đầu tôi có thể ngồi ngay ngắn và quan sát khi hơi thở đi ra hơi thở đi vào nhưng càng về sau, công việc này càng chán. Chỉ cần nhắm mắt lại, sau 10 giây thì đầu óc tôi đã nghĩ rất nhiều thứ, nó chẳng chịu đứng yên một khắc nào, tâm tôi nản dần, thân tôi bắt đầu cựa quậy vì đau lưng mỏi chân. Chỉ muốn chạy lên nhảy xuống để hết đau nhưng chỉ cần mở mắt ra, thấy chung quanh mọi người đang nghiêm túc thiền mà mình bỏ đi thì kì cục gì lạ lắm.

Tôi thử nghỉ một chút, thả lỏng lưng và hít một hơi thật sâu. Đỡ hơn một chút nhưng vẫn mỏi như bị ai đánh nhừ tử. Rồi hai tiếng cũng trôi qua trong sự ấm ức ngấm vào xương. Chúng tôi được thưởng thức bữa sáng đầu tiên.

Thức ăn ở đây ư? Quá tuyệt! (Đó là một trong những niềm an ủi cho tôi). Chỉ có thức ăn được chế biến từ rau, củ, trái cây, các loại đậu, đậu phụ… nhưng đã khiến tôi quên hết sạch những món làm từ thịt.

Nghĩ đến hôm nay còn 10 tiếng ngồi thiền chỉ quan sát mỗi việc hít và thở mà mắt tôi ríu lại càng chặt hơn. Mặc dù đã chợp mắt một chút nhưng tôi vẫn mệt nhoài và lờ đờ… lờ đờ.

Trở về giường sau ngày đầu tiên, tôi đã không biết mình đã bỏ lỡ điều gì.

Ngày 2

Ồ, hôm nay tôi đã quen với tiếng chuông chùa sau tiếng ngân dài đầu tiên. Tôi vệ sinh cá nhân trong 5 phút, gấp chăn màn ngay ngắn trong 3 phút. Vậy là tôi đã có thể thong dong xuống sân trước của thiền đường để ngắm những vì sao buổi sáng. Bầu trời khi đó vẫn còn tối, những vì sao vẫn lấp lánh khi nhân loại đang còn ngủ, lũ chim sẻ hót khe khẽ, thoảng trong gió là mùi sương sớm thật trong veo. Tôi tự hỏi: “Mình đã bỏ qua bao nhiêu buổi sáng như thế này trong đời rồi?”.

Quay về thiền đường, hôm nay tôi vẫn thấy không thích thú gì với việc quan sát hơi thở. Con người vốn sống ở nơi nhộn nhịp, ồn ào nên nó ham thích cái sôi nổi, mới lạ hơn là chịu hòa hợp với việc lặp đi lặp lại một thứ trong yên tĩnh.

Tôi bắt đầu bị cảm giác như kim chích và kiến cắn khắp cùng hông, chân, cổ vì ngồi quá lâu. Nó khiến việc đi lại trở nên khó khăn và đau nhức ghê gớm. Vẫn không khá hơn là bao. Để tiếp tục thiền, khoảng 15 phút tôi phải duỗi chân và chống tay ra sau nghỉ cho cơn đau ngưng lại.

Sau khoảng 1 – 2 tiếng, thiền sư mời mỗi người lên để hỏi cảm giác tập luyện của ngày hôm nay ra sao? Những cảm giác gì bạn thích/ không thích? Cách ngồi để hạn chế đau hơn. Thiền sư rất kiên nhẫn và hiền hòa với những thiền sinh mới như chúng tôi

Ngày 3

Tôi bắt đầu dậy sớm hơn tiếng chuông, nhẹ nhàng dậy chuẩn bị nhanh chóng và đi dạo một chút. Tôi nhớ nhà lắm. Rồi nhớ những thời gian mình có thể tự sử dụng thời gian của mình mà không phải nghĩ (kẻ phóng túng thời gian). Ngẫm lại, thấy mình sống tùy tiện biết bao, chẳng có một lúc nào dừng lại soi tâm mình đang trong hay đang vấy bẩn.

Có vẻ như, càng ngày trí óc tôi càng thích trêu đùa chủ. Hễ cứ nhắm mắt lại là nó bắt đầu nhảy đến chuyện này một chút, liệng qua chuyện qua một chút, quay lại chuyện này một xí. Chuyện vui thì không nghĩ, cứ nghĩ đến chuyện buồn bã, thất vọng, chia ly, tổn thương, bế tắc, nỗi lo… nó cứ ùn ùn kéo đến. Con người trong tôi khi đó chỉ muốn hét lên: “Cút đi, hãy cút đi. Để ta yên”. Nhưng có muốn trốn chạy cũng vô ích, nó sẽ càng rượt tôi tới bờ vực của sự yếu đuối. Chỉ còn một cách: đối diện. Và tôi đã tập quan sát hơi thở từng chút, tập chấp nhận để tâm trí mình ‘đi dạo’ về quá khứ và ‘đi chơi’ tới tương lai.

Ngày 4

Hôm nay, chúng tôi không còn việc tập trung quan sát hơi thở ra vào ở phần mũi và nhân trung nữa. Mỗi người sẽ trở thành một chiếc máy quét cảm giác từ đỉnh đầu xuống đầu ngón chân. Việc này nghe thật khó khăn nếu bạn không biết cách đón nhận, chăm chú vào cơ thể của mình.

Việc quét cảm giác ban đầu gặp rất nhiều trở ngại:

Không thể quét một lần từ đỉnh đầu đến đầu ngón chân ngay lần đầu tiên: bạn nên quét từng phần một. Ví dụ: quét từ đỉnh đầu đến mũi – nghỉ – quét từ mũi đến vai – nghỉ-…. cứ tiếp tục từng chút, có thể chọn phần bạn thích nhất để bắt đầu hoặc quét ngược từ dưới lên, không nhất thiết phải rập khuôn từ đỉnh đầu.

Tiếng hắt hơi, duỗi chân, người đi ra đi vào: càng tập trung trên cơ thể mình bao nhiêu, bạn càng không nghe được những tiếng ồn xáo động.

Tôi bắt đầu cố gắng nhìn nhận lại những chuyện buồn đã xảy ra một cách khách quan. Không đổ lỗi cho ai hay nguyên nhân nào, nghĩa là: Giữ tâm quân bình trước mọi cảm giác, dù là cảm giác dễ chịu, khó chịu hay trung tính.

Có những cảm giác tôi nghĩ mình sẽ không tài nào quên được, vậy cứ mặc kệ nó nằm im nó. Đừng dại mà động vào nó khi rảnh rỗi. Vậy mà, ngày hôm nay tôi đã mang nó ra ‘mổ xẻ’ lấy cái u nhọt đó ra thật dễ dàng và dễ chịu.

Ngày 5-6

Tuyệt! Phép màu đã xảy ra! Tôi đã không còn ngồi nhức mỏi và động đậy nữa! Tôi xin phép thiền sư được thiền riêng ở phòng riêng để thử sức chịu đựng và tập trung của mình. Trở ngại duy nhất là ánh sáng chiếu vào mắt nhưng bù lại, không khí thiên nhiên giúp tôi điều hòa cơ thể dễ dàng hơn.

Tôi có thể cảm nhận được dòng lưu chuyển trong cơ thể, từng dòng máu nhỏ ấm áp lan truyền khắp nơi, tiếng nhịp tim và tiếng mạch đập thật khẽ khàng tựa như một bộ máy được tra dầu mới.

Vậy là tôi đã đi được nửa chặng đường. Giờ thì có thể đếm ngược ngày được rồi.

Ngày 7

Tôi nhận thấy, việc cảm thấy buồn ngủ, tâm trí dao động hoặc đi lang thang hay gặp những khó khăn khác trong lúc thực hành thiền là chuyện bình thường: Sự tiến bộ sẽ đến từ từ.

Thiền sư và các phụ tá thiền sư thường xuyên động viên và khuyến khích chúng tôi học hỏi và thiền chung cùng những thiền sinh cũ để tăng thêm sức mạnh.

Bên cạnh những giờ thiền là bài pháp thoại mỗi tối của ngài Goenka. Tôi cực kỳ thích những câu chuyện trong cuộc sống ngài kể và rút ra chân lý sau đó. Mặc dù đây là thời gian cuối ngày khiến mọi người buồn ngủ nhanh chóng nhưng nếu tập trung lắng nghe và suy ngẫm thì sẽ rất quý giá cho người đời.

Ngày 8-9

Vào cuối giờ thiền, sẽ có một giờ gọi là Metta. Sau khi quan sát xong những cảm giác vi tế nhất và thô cứng nhất. Mỗi người sẽ tự mình chú tâm đến những cảm giác tinh tế trong cơ thể một vài phút và làm cho thân tâm đầy những ý nghĩ và cảm xúc tích cực đến toàn thể mọi người.

Buổi chiều, tôi dành một chút thời gian nghỉ để ngồi ở dưới mái hiên nơi có tượng Phật tổ. Từng đàn chim nhạn chao liệng đùa giỡn với nhau thật bình yên. Hòa trong gió là tiếng những thanh đồng xung quanh tượng Phật Di Lặc va vào nhau kêu leng keng. Rồi một cơn mưa kéo đến, đàn chim vẫn không bay đi. Chúng vẫn đập cánh trong cơn mưa như thế. Tôi tự hỏi (tất nhiên, chỉ là hỏi trong đầu thôi vì hôm nay vẫn phải nghiêm túc thực hiện Sự im lặng thánh thiện):

– “Nếu đứng trước mỗi khó khăn con người ta ai ai cũng dũng cảm đối đầu và hát ca dưới cơn mưa như lũ chim thì thế giới này sẽ tươi đẹp biết bao?”

Ngày 10

Hôm nay Sự im lặng thánh thiện đã được gỡ bỏ. Tất cả chúng tôi đã được trò chuyện trở lại như bình thường. Cá nhân tôi thực sự không thích ngày hôm nay chút nào.

Mọi người bắt đầu trò chuyện như bầy ong vỡ tổ. Họ nói về sự chịu đựng kinh khủng suốt 10 ngày qua, có nhiều sự việc khiến họ không hài lòng nhưng họ không nói được nên rất ấm ức. Có người còn hét lên inh ỏi vui mừng vì được giải phóng khỏi sự im lặng. Có người kể họ đã chạy vào toilet để khóc vì muốn về nhà trong ngày thứ hai. Có người lại không muốn về nhà nữa. Sau đó, là những dự định mà họ sẽ làm khi về nhà. Dự định của tôi sau khi trở về là nếu có cơ hội sẽ khuyến khích mẹ tôi tham gia khóa thiền Vipassana bổ ích này. Nhưng tôi vẫn muốn khóa thiền kết thúc trong im lặng đến khi mọi người quay về nhà thì tốt hơn.

Tôi thực sự thích quan sát cách mọi người quay lại cuộc sống bình thường sau khi kết thúc khóa thiền hơn là trò chuyện. Mọi người vui vẻ và chia sẻ thông tin cá nhân cho nhau nhiều hơn, dáng đi nhanh nhẩu và hoạt bát hơn, ngủ ngon hơn nữa vì… sáng mai là được trở về nhà rồi.

Ngày 11

Trước khi trở về, mọi người sẽ cùng nhau dọn dẹp giường ngủ và phòng chung sạch sẽ để hai ngày sau có khóa thiền mới bắt đầu. Từ giờ tôi sẽ được gọi là thiền sinh cũ và có thể tham gia phục vụ những khóa thiền sau này.

Thiền sư dặn dò chúng tôi nên về nhà luyện tập thiền Vipassana hằng ngày vào lúc 5 giờ sáng hoặc nếu có thời gian thì nên thiền một tiếng đồng hồ/ tuần với các thiền sinh cũ. Hoặc bất kỳ đâu nếu có thời gian rỗi (trong giờ nghỉ trưa ở văn phòng chẳng hạn).

Bước ra cánh cổng của tịnh xá, tôi thấy 10 ngày trôi qua thật nhanh. Tôi cảm nhận tâm mình thật khác so với trước khi đến khóa thiền. Không còn vội vã và hay kêu than nữa. Tiếng người rao hàng rong và tiếng cười của đám trẻ con quanh đó dưới ánh nắng buổi sớm ấm áp mang tôi về hiện tại.

Tôi phải trở về cuộc sống thường nhật đây. Trở về gặp ngay người tôi thương và gọi cho mẹ để kể cho họ nghe tôi đã có 10 ngày tuyệt vời trong đời ra sao.

Những điều tuyệt vời của khóa thiền:

Chạm vào cảm giác sâu sắc
Thời gian để suy nghĩ về quá khứ, hiện tại, tương lai
Thức ăn chay
Không gian xanh và yên tĩnh
Sự tận tình của thiền sư và những phụ tá thiền sư.

Tôi nghĩ, trải nghiệm của mỗi người sẽ khác nhau hoàn toàn nên rất muốn lắng nghe câu chuyện của riêng bạn. Hãy chia sẻ cho tôi biết nhé! Khóa thiền tổ chức đều đặn ở Việt Nam diễn ra từ tháng 1 đến tháng 12.

Giải thoát chỉ có thể đạt được bằng sự tu tập chứ không phải bằng việc bàn luận suông.

Thiền sư Goenka

[Image: 10382177_10152905447643966_2290757429812508182_n.jpg]
(Bức ảnh chụp kỷ niệm tôi và những người bạn cùng phòng. Khóa thiền Vipassana tại Tịnh xá Ngọc Thành ngày26/11-6/12/2014)

Tác giả: Khôi Nguyên